دانشگاه علوم پزشکی ایران
Iran University of Medical Sciences

نشست67 از سلسله گفتگوهای نوین پژوهشی با موضوع "اخلاق پزشکی در تمدن اسلامی"

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۶/۱۱/۲۴ | 
به گزارش پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی قم، نشست67 از سلسله گفتگوهای نوین پژوهشی با موضوع "اخلاق پزشکی در تمدن اسلامی" برگزار شد؛
حجت الاسلام دکتر محمدرضا رجب نژاد (مدیر محترم گروه تاریخ  علوم پزشکی دانشکده طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی ایران) به عنوان استاد این همایش اشاره کردند:
برای ساختن تمدن نوین اسلامی نیاز به بازسازی نقاط قوت در تمدن دوره اسلامی (قرن سوم و چهارم هجری) داریم، از جمله دستآوردهای آن دوره که بسیار رونق داشت و موفق بود  اخلاق پزشکی است که  می تواند الگوی خوبی برای ما باشد.
جایگاه ایرانیان در اخلاق پزشکی در تمدن اسلامی، برتر از دیگر تمدن هاست، هیچ دوره ای ما در تاریخ تمدن ایران نمی‌بینیم که اطبای ایرانی از پزشکی در خلاف منافع انسانی استفاده کرده باشند و هیچ  طبیبی را نمی توان پیدا کرد که از طب سوء استفاده های مادی کرده باشد، برای مثال هیچ گاه پزشکان ایرانی از داروپزشکی در ساختن سمّ  و زهر استفاده نکردهاند. اینجاست قاطعانه می توان گفت که اخلاق پزشکی در تمدن ایران ـ اسلامی رقیب ندارد و سال‌ها جلوتر از دیگر تمدن هاست.
ازاین رو اهمّ وظایف پزشک و جامعه پزشکی  مبتنی بر اخلاق پزشکی را می تواند در امور زیر برشمرد:
  1. توصیه به پیشگیری: تفاوت طب ایران باستان و ایران دوره اسلامی با طب دیگر تمدن ها این بود که اساس آن بر «حفظ الصحّه» بود، یعنی کاری کنیم که کسی بیمار نشود در حالی که اساس پزشکی در تمدن های دیگر درمان محور بود. البته این نگاه اطباء در دوره تمدن اسلامی از آنجا ناشی می شد که چون درمان بیمار بر پزشک واجب است، از باب مقدمه الواجب، آموزش و پیشگیری نیز بر او  واجب است.
  2. طبیب تنها پناهگاه بیمار در دنیا بود و هیچکس نزدیکتر به بیمار از او نبود. بنابراین تسکین دهنده آلام روحی و جسمی بیمار، پزشک و کادر درمانی است.
  3. مدارا و خوشرفتاری  از سوی طبیب: از منظر اخلاق پزشکی در تمدن اسلامی، صفت بارز طبیب نسبت به بیمار باید مدارا و شفقت باشد.
  4. اهتمام جدی نسبت به حقوق بیمار
  5. عدم تمایز بین بیمار فقیر و بیمار غنی:  البته اطبای تمدن اسلامی پا را از این فراتر گذاشته و اساس نگاه آنها بیشتر به فقراء بود، نه اغنیاء.
  6. تمایز بین طبابت و تجارت: اطبای قدیم به دنبال تجارت و درآمدزایی از طریق طبابت نبودند.
  7. توجه کامل به بیمار و جلب اعتماد بیمار: تا پزشک خود را به طور کامل به بیمار معرفی نکند و تا بیمار به او اعتماد نکند، ارتباطی صورت نمی گیرد ودر نهایت درمانی اتفاق نمی افتد.
  8. امانتداری پزشک و کادر درمانی
  9. رعایت تقوا و چشم پوشی از محارم: از آنجا که بیمار همه هستی خود را در اختیار پزشک قرار می دهد، پزشک خود را در پیشگاه خداوند در برابر این بیمار مسئول می دانست.
  10. دقت در اوامر و نواهی مرتبط به بیمار در حدود الهی: از آنجا که بیمار، طبیب را اهل خبره و طبابت را مقدّس می داند پس حرف شنوی دارد، اینجاست که طبیب باید در اوامر و نواهی به بیمار دقت نظر داشته باشد.
  11. رازداری پزشک:  رازداری و و محرم اسرار بودنِ پزشک ، اساس اعتماد بین بیمار و طبیب بوده است.
  12. حدود استفاده از دارو: بدین معنا که پزشکان در تجویز دارو خیلی دستشان باز نبود، تا جایی که می توانستند با تغذیه درمان کنند اولویت با تغذیه بود و اگر چاره ای نبود رو به دارو می آوردند. البته آن هم با اولویت داروهای مفرده نسبت به داروهای ترکیبی.
  13. از آنجا که طبیب خودش را در پیشگاه خدا مسئول می دید، نگاه او به موضوع درمان کاملاً موحدانه بود و درمان را از نزد خداوند می¬دانست. بنابراین وجدان، انصاف و رضای خدا، تمام همّ و غم طبیب بود. لذاست امام علی(ع) می فرمایند: «مَن تَطَبَّبَ فَلْیَتَّقِ اللّه‏َ وَ لْیَنصَحْ وَلیَجتَهِدْ؛ هر که طبابت می ‏کند باید از خدا بترسد و خیرخواه باشد و سعی خود را به کار برد».  (دعائم الاسلام: ج 2 ، ص 144 )
  14. ایمان طبیب مهمترین ویژگی او بود. طبیب در طب اصیل ایرانی ـ اسلامی، می بایستی ایمان خودش را تقویت می کرد چه این که طبیبی که ایمان ندارد و گناه می کند درواقع به خود ظلم می کند و از کسی که به خود ظلم می کند چه انتظار است که به دیگری ظلم نکند.
  15. خیر خواه بودن طبیب:  توجه به دردهای بیمار و همراهی با او و حتی توجه به دیگر مشکلات بیمار از روحیات اطبای قدیم بود که از تعبیر به روحیه ایثارگری پزشک می شد.
  16. خود خواه نبودن طبیب: طبیبی که خودخواه باشد هرگز به فکر نفع رساندن به بیمار نیست بلکه برعکس فقط  به جلب منافع برای خود نظر دارد.
لازم به ذکر است متن کامل نشست مذکور پس از آماده سازی از طریق کانال تلگرامی میز معارف و سایت پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی به نشانی http://cissi.ir  در اختیار علاقمندان قرار خواهد گرفت.
 


CAPTCHA code
دفعات مشاهده: 304 بار   |   دفعات چاپ: 47 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر